Kaşıkçı Elması: Hikâyesi, Karatı ve Kesimi

Kısa cevap: Kaşıkçı Elması, İstanbul’daki Topkapı Sarayı Müzesi’nin hazine bölümünde sergilenen, yaklaşık 86 karatlık, armut (damla) biçiminde bir elmastır. Çevresi iki sıra halinde 49 pırlanta ile süslenmiştir. Adının, elmasın bir kaşıkçıya birkaç kaşık karşılığında verildiği rivayetinden geldiği anlatılır; kesin kökeni ise belgelerle bilinmemektedir.

Kaşıkçı Elması hakkında bilinenler

86 karat, bugün bir yüzükte kullanılan tipik bir tektaşın onlarca katıdır. Karşılaştırmak için: iyi kesilmiş 1 karatlık yuvarlak bir pırlanta yaklaşık 6,5 mm çapındadır. Karat nedir?

Adının hikâyesi: kaşıkçı rivayeti

En bilinen rivayete göre, İstanbul’da yoksul bir adam çöplükte parlak bir taş bulur ve onu bir kaşıkçıya götürür. Kaşıkçı, taşın karşılığında adama üç kaşık verir. Taş elden ele geçer, sonunda değeri anlaşılır ve saraya ulaşır; adı da bu hikâyeden kalır. Elmasın saraya nasıl geldiğine dair başka rivayetler de vardır; bunların hiçbiri kesin belgelerle doğrulanmış değildir. Kesin olan, Kaşıkçı Elması’nın yüzyıllardır Osmanlı hazinesinin ve bugün Topkapı Sarayı’nın en çok ilgi gören parçalarından biri olmasıdır.

Armut kesimin büyüsü

Kaşıkçı Elması’nı bu kadar etkileyici yapan şeylerden biri biçimidir. Armut (damla) biçim, yuvarlak ile markizin birleşimi gibidir: bir ucu yuvarlak, diğer ucu sivridir. Işığı parlak bir şekilde yansıtır ve büyük görünür. Etrafındaki çift sıra pırlanta ise bugün “halo” dediğimiz düzenin çok eski ve çok gösterişli bir örneğidir: merkez taşı çevreleyip onu daha da büyük ve parlak gösterir. Halo nedir?

Kaşıkçı Elması’ndan bugünün yüzüklerine

Armut kesim bugün tektaş yüzüklerde, kolyelerde ve küpelerde çok sevilen bir şekildir. Kaşıkçı Elması’ndaki düzen, küçük ölçekte bugünün mücevherlerinde de yaşar:

• Armut tektaş: Damla biçimli tek bir pırlanta; parmağı ince ve uzun gösterir. Armut tektaş modeli.
• Armut halo: Damla taşın çevresinde küçük pırlantalardan bir halka; Kaşıkçı’nın sade bir yorumu.
• Armut kolye: İnce bir zincirde damla pırlanta. Armut kolye modeli.

Armut kesim pırlantayı seçerken nelere bakılacağını armut kesim rehberinde anlattık.

Laboratuvar pırlantasıyla armut kesim

Büyük ve göz alıcı bir damla pırlanta istiyorsanız, laboratuvar pırlantası aynı bütçeyle daha büyük bir taşa ulaşmanızı sağlar. Taş, doğal pırlanta ile aynı kristal yapıya ve ışığa sahip gerçek pırlantadır. Armut kesim taşı tasarım alanında elde, gerçek ölçüsüyle görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular